Events

Published on December 15th, 2018 | by Nina NTK

0

‘ความสุขสงบอันน่าพรั่นพรึง’

“ท่ามกลางความเงียบสงบของทิวทัศน์อัสดง บ้านโปร่งแสงหลังน้อยตั้งตระหง่านอยู่อย่างโดดเดี่ยว ทั้งอาจถูกพบเห็นหรืออาจไม่ คล้ายกับย้อนรอยความทรงจำ”

‘The Sound of Silence’ (2018) คือหนึ่งในภาพวาดสีน้ำมันขนาดย่อมของ พชร ปิยะทรงสุทธิ์ จัดแสดงในนิทรรศการ ‘Anatomy of Silence: Nabua’ พร้อมๆ กับภาพทิวทัศน์อื่นๆ ในแกลเลอรี่ ภายใต้ความสวยงามของสีสันบนท้องฟ้ายามโพล้เพล้ ความงดงามของป่าเขา แต่ภาพวาดกลับแฝงไปด้วยความลึกลับของเบื้องหลังที่น่าหวาดหวั่นจากอดีตแห่งความขัดแย้ง พื้นที่บ้านนาบัว ตำบลโคกหินแฮ่ อำเภอเรณู จังหวัดนครพนม คือสถานที่ประวัติศาสตร์ที่ถูกรำลึกในวัน ‘เสียงปืนแตก’ ของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย ทั้งยังเป็นชนวนการต่อสู้ทางการเมืองระหว่างรัฐไทยกับสมาชิก พคท. ในปี พ.ศ. 2508 จนนำมาสู่การสูญเสียของสหายเสถียร กับ ส.ต.อ ชัยรัตน์ สิงห์ด้วง สองสมาชิกพรรคฯ รวมทั้งยังเป็นจุดเร่ิมต้นของการประกาศการต่อสู้อย่างเป็นทางการ ซึ่งจบลงด้วยชัยชนะและวาทกรรมแห่งความสงบสุขจากฝ่ายรัฐไทย

‘The Sound of Silence’ (2018)

ทิวทัศน์ไม่ได้เล่าเรื่อง แต่ปล่อยให้เรื่องเล่า คือการนำเสนอบทสนทนาของพชรต่อพื้นที่บ้านนาบัว เพื่อรื้อถอดความทรงจำของชาวบ้าน ในฐานะศิลปิน เขาได้ทำการศึกษาและลงพื้นที่ในหมู่บ้าน เพื่อทำความเข้าใจต่อเหตุการณ์ในครั้งนี้ ด้วยการสัมภาษณ์จากปากของคนในพื้นที่ การที่ภาพวาดของพชรไม่มีบรรทัดข้อความ ไม่มีเรื่องเล่าจากบทของพระเอกและตัวร้าย แสดงให้เห็นถึงความจงใจในการตัดอคติจากมุมมองใดมุมมองหนึ่ง เพื่อปล่อยให้สถานที่และห้วงเวลา ณ ปัจจุบัน เล่าเรื่องของตัวเอง สิ่งนี้คือการนำเสนอข้อเท็จจริงจากสายตาสู่สายตา พร้อมกับปล่อยให้ผู้ชมเข้าไปค้นหาความจริงนั้น

บ้านน้อยโปร่งแสง

‘Tale from communist’ (2018)

ในกึ่งกลางของภาพ ‘The Sound of Silence’ และ ‘Tale from communist’ ยังปรากฏ ‘บ้านหลังน้อย’ ที่ศิลปินสร้างขึ้นในพื้นที่จริงจากตำแหน่งที่สหายเสียชีวิตขณะปะทะกับกองกำลังรัฐไทย ก่อนจะนำมาบันทึกลงบนแคนวาสด้วยเทคนิคเฉพาะ การสร้างบ้านหลังน้อยโปร่งแสงในจุดเกิดเหตุ จึงเป็นพิธีกรรมที่ศิลปินสร้างขึ้นเพื่อเป็นหมุดหมาย สัญลักษณ์แห่งการระลึกถึง และการคารวะต่ออนุสาวรีย์ที่ไม่เคยถูกสร้าง ในขณะที่รูปลักษณ์ของตัวบ้านคือการตั้งคำถามไปถึงการช่วยเหลือเยียวยา อดีตสมาชิก พคท. ที่มอบตัวต่อรัฐ ในชื่อว่า ‘ผู้ร่วมพัฒนาชาติ’ (ผรท.) ตามคำสั่งนายกรัฐมนตรี 66/2523 ในสมัยพล.อ.เปรม ติณสูลานนท์ พร้อมกับคำมั่นที่ว่า รัฐบาลจะให้ความช่วยเหลือ ดูแลด้านที่อยู่อาศัยและการดูแลช่วยเหลือที่ทำกิน ซึ่งใช้เวลาเยียวยานานกว่า 35 ปี นับแต่ปี พ.ศ. 2525 หรือ 54 ปี นับตั้งแต่วันเสียงปืนแตก นอกเหนือไปจากความหมายดังกล่าวแล้ว ความโปร่งใสและการใช้งานไม่ได้ของตัวบ้านยังถูกโยงไปกับการมองไม่เห็นเนื้อแท้ และความไม่สมบูรณ์ของวัสดุซึ่งสัมพันธ์กับการทำงานในชุด ‘Ghost’ (2013-2014) ของศิลปินเอง

‘Host’ (2018)

เช่นเดียวกับ ‘Host’ (2018) ภาพวาดสีน้ำมันของผ้าสีส้มที่โบกไสวอยู่ท่ามกลางผืนป่าอันนิ่งงันที่จัดแสดงในครั้งนี้ ชวนให้นึกถึง ‘Blue in the Forest’ (2014) ซึ่งใช้ราวป่าและการจัดวางองค์ประกอบของภาพคล้ายคลึงกัน การพริ้วไหวของผ้าท่ามกลางความสงบนิ่งของผืนป่าจึงเสมือนลางส่อเค้าถึงคลื่นใต้น้ำ ในขณะที่ตัวผ้าคือสัญลักษณ์ของ ‘ผี’ ที่ยังคงห่มคลุม ปกปิดบางสิ่ง ทำให้ไม่เห็นรายละเอียดของสิ่งที่ซ่อนอยู่ภายใน ความพริ้วไหว และการโบกสะบัดไปมาท่ามกลางดงไม้จึงเสมือนความแปลกประหลาด และขัดแย้งต่อความเป็นจริง อุปมาได้กับอำนาจที่มองไม่เห็นแต่ยังคงมีอยู่ ทั้งยังแสดงให้เห็นถึงวิธีการคิดอย่างเป็นระบบ ซึ่งแตกต่างจากผลงานชุดก่อน ในขณะที่ ‘Fake Tiger’ (2018) โดดเด่นด้วยการอุปมา-เปรียบเทียบ และการใช้เทคนิค ‘ก้อนสี’ เพื่อสร้างมิติ รวมถึงสภาวะความคลุมเครือให้กับสถานที่ตามนัยยะของภาพ

ผลงานชุด ‘Ghost’ (2013-2014) ชื่อภาพ ‘Blue in the Forest’ (2014)
‘Fake Tiger’ (2018)

‘ไม่มีความสุขใดเทียบได้กับความสงบ’

‘No Happiness other than Serenity’ (2018)

ผลงาน ‘No Happiness other than Serenity’ (2018) หรือในชื่อภาษาไทยที่ว่า ‘ไม่มีความสุขใดเทียบได้กับความสงบ’ คือชื่อผลงาน และเป็นข้อความที่ติดอยู่บริเวณใต้ฐานพระพุทธรูปบนซุ้มประตูทางเข้าของวัดบัวขาว ศาสนสถานเพียงแห่งเดียวที่ถูกสร้างขึ้นภายหลังจากการต่อสู้ในวัน ‘เสียงปืนดับ’ รวมถึง ‘สนามเด็กเล่นน้ำใจป๋าเปรม’ เพื่อเป็นอนุสรณ์สถานในการจัดงานในครั้งนั้น ในวันที่ 7 สิงหาคม พ.ศ. 2522 การประกาศอย่างเป็นทางการในครั้งนี้ จึงเป็นการสร้างสัญลักษณ์ของความสงบสุข สันติภาพ และความรื่นเริง ภายใต้ศาสนสถานซึ่งเป็นศูนย์รวมจิตใจชาวพุทธ ในขณะที่ พคท. ไม่ได้เลื่อมใสในศาสนาใด ความสุขสงบที่เกิดขึ้นนี้จึงไม่ใช่ความสุขที่เป็นเอกภาพจากทุกฝ่าย ในอีกแง่ ข้อความดังกล่าวจึงเสมือนวาทกรรมที่ถูกสร้างขึ้นเพื่อสร้างมโนทัศน์แห่งความสงบ ความปรองดอง หรือสันติภาพ

ขณะมองไปยังซุ้มประตูวัดในภาพเขียนสีน้ำมัน ท่ามกลางฉากหลังของท้องทะเลและเกลียวคลื่น จึงเป็นธรรมดา ที่เราจะรู้สึกถึงความสับสนภายในตัวภาพเหมือนกับกระแสคลื่นที่พัดวนอยู่กับที่ ระหว่างท้องฟ้าอันเปล่าเปลี่ยว และความลึกของภาพที่ไกลสุดลูกหูลูกตา ข้อความที่ว่า ‘ไม่มีความสุขใดเทียบได้กับความสงบ’ เมื่อมาบรรจบกับพื้นที่ความว่างเปล่าด้านหลังของซุ้มวัด จึงคล้ายกับความความย้อยแย้งของแก่นสารที่ทอดตัวอยู่ ข้อความอันลางเลือนจึงเป็นเพียงข้อความที่ไม่ได้สื่อถึงความหมายใดในตัวเอง เฉกเช่นความเงียบสงัดของทิวทัศน์ที่ปรากฏภายในภาพ ทั้งหลอกลวง และกลมกลืน จนเราอาจต้องตั้งคำถามซ้ำอีกว่า ความเงียบสงบนี้ สวยงามตามท้องเรื่องจริงหรือ?

นิทรรศการ กายวิภาคของความเงียบ: นาบัว
โดย พชร ปิยะทรงสุทธิ์
Artist+Run Gallery
24 November – 7 December 2018


About the Author

Nina NTK

นัก(อยาก)เขียนที่ชอบเป็นนักอ่านมากกว่า ชอบเรื่องราวลี้ลับ นวนิยายสืบสวน และรักการตระเวนดูงานศิลปะทุกแขนง



Back to Top ↑