Events

Published on March 20th, 2020 | by anaras

0

Early Years Project #5

“สุนทรียศาสตร์ เวลา และสิ่งแวดล้อมในวันพรุ่งนี้” คือหัวข้อที่ถูกกำหนดเอาไว้สำหรับ โครงการบ่มเพาะและสร้างเครือข่ายศิลปินรุ่นใหม่ หรือ Early Years Project #5 by Millcon ภายใต้วัตถุประสงค์เพื่อ “กระตุ้นให้ผู้ชมพิจารณาและแสวงหาความสมดุลระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ และการปฏิสัมพันธ์ของมนุษย์ในรูปแบบต่างๆ” 

แม้จะมีการกำหนดหัวข้อใหม่ แต่ลักษณะของผลงานก็ยังคงเน้นที่กระบวนการสร้างสรรค์ที่ต้องสร้างปฏิสัมพันธ์ระหว่างศิลปินกับผู้ชมเหมือนเช่นทุกปีที่ผ่านมา ในทำนองของโครงการระยะยาวที่จะพัฒนาไปเรื่อยๆ ตลอดระยะเวลาจัดแสดง ซึ่งในท้ายที่สุด ศิลปินผู้สร้างผลงานที่มีความสมบูรณ์แบบมากที่สุดสองคนจะได้รับทุนสนับสนุนการเดินทาง (Mobility Funding) และทุนในการเป็นศิลปินพำนัก (Residency Funding) ในต่างประเทศ

นอกจากประเด็นหลักที่กล่าวไปข้างต้นแล้ว นิทรรศการครั้งนี้ยังมีชื่อเฉ​พาะที่ล้อรับไปกับช่วงเวลาปัจจุบันว่า 20/20 “เปลี่ยน” (Fluidity of Change) สื่อถึงการรับรู้เรื่องราวต่างๆ ทางสังคมที่ผ่านมาตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน ผ่านมุมมองที่แตกต่างกันออกไป อันเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อพฤติกรรมและทัศนคติที่เราแสดงออกมาในชีวิตประจำวัน ชุดตัวเลข 20/20 ที่แสดงถึงการวัดค่าสายตามาตรฐานของมนุษย์ จึงเป็นอุปมาของการอภิปรายมุมมองเหล่านั้น เปรียบเสมือนการตั้งคำถามถึงสิ่งแวดล้อมรอบตัวที่เราเห็นว่ามันมีความชัดเจน สมบูรณ์ ไร้ที่ติ จะสามารถ “เปลี่ยน” ไปเป็นอย่างอื่นได้หรือไม่ หากมีสมมติฐานใหม่ๆ เกิดขึ้นมาให้เราได้รับรู้

การปลูกข้าวด้วยแสงสังเคราะห์ภายในอาคาร

ผลงานชุดแรกที่จะกล่าวถึงเป็นการนำเสนอประเด็นที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม รัตนา สุจริต ได้ทำการเกษตรกรรมปลูกข้าวจริงๆ ลงดินเหนียวที่บรรจุเอาไว้ในกระบะพลาสติก ติดตั้งระบบน้ำหล่อเลี้ยงเอาไว้อย่างครบถ้วน ก่อนจะครอบทับพวกมันเอาไว้ด้วยกล่องอะคริลิกใสเจาะรูอย่างเป็นระเบียบ ด้านบนติดตั้งโครงสร้างสำหรับแขวนหลอดไฟนีออนสำหรับปลูกต้นไม้ (LED Growlight) ฉายแสงสีชมพูอมม่วง ตัดกับสีเขียวของใบไม้ที่อยู่ด้านล่าง

รัตนาใช้แปลงนาจำลองเหล่านี้เพื่อสะท้อนให้เห็น “สิ่งแวดล้อมหรือสิ่งมีชีวิตที่ถูกกำกับ” ด้วยความสามารถของมนุษย์ที่พยายามเอาชนะธรรมชาติ แม้แต่แสงสว่างที่เป็นปัจจัยหลักในการเจริญเติบโตของสิ่งมีชีวิต เราก็ยังสามารถทำเลียนแบบมันขึ้นมาจนสามารถปลูกพืชในอาคารได้โดยไม่ต้องอาศัยแสงอาทิตย์อีกต่อไป การเลือกใช้ต้นข้าวยังสัมพันธ์กับวิถีการเกษตรแบบดั้งเดิมของประเทศไทยนับแต่อดีตกาล ปัจจุบันความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีได้เข้ามาปฏิวัติรูปแบบการทำเกษตรกรรมไปอย่างมากจนกลายเป็นเรื่องของอุตสาหกรรม แม้จะทำให้ได้ผลผลิตมากขึ้น แต่ก็เป็นเหตุให้เกิดปัญหาต่างๆ นานาตามมา อย่างปัญหามลพิษจากการใช้สารเคมีทำลายสิ่งแวดล้อม ซึ่งสิ่งเหล่านี้ก็จะส่งผลกลับมาสร้างปัญหาให้กับวิถีชีวิตของมนุษย์ในที่สุด

โครงการศิลปะจัดวาง อิสระ ตื่นอยู่ เบิกบาน สงบเย็น

อิสระ ตื่นอยู่ เบิกบาน สงบเย็น ซึ่งเป็นชื่อของผลงานชุดนี้ จึงเปรียบเสมือนสภาวะที่เราจะได้พบเมื่อตระหนักถึงการเปลี่ยนแปลงอันรวดเร็วดังกล่าว อีกทั้งยังเป็นการตั้งคำถามถึงความเหมาะสมในการนำเทคโนโลยีมาใช้งานอย่างสมดุล

ผลของความไม่สมดุลจากกิจกรรมของมนุษย์กับธรรมชาติ ได้ถูกนำเสนออย่างตรงไปตรงมาในโครงการของ รัตนกานต์ กาญจนพันธ์บุญ ศิลปินหญิงรุ่นใหม่จากเชียงใหม่มาพร้อมกับกลิ่นขี้เถ้าจากการเผา ผลงานจัดวางชุดใหญ่และน่าตื่นตา เรื่องเล่า 796 กิโลเมตร: บทสนทนาระหว่างเชียงใหม่-กรุงเทพประกอบไปด้วยแถบผ้าดิบหลายผืนที่ย้อมด้วยน้ำขี้เถ้าจากการเผาไฟ ห้อยยาวจากเพดานลงมาจรดพื้น จัดเรียงซ้อนทับกันราวกับเขาวงกตขนาดย่อม บริเวณด้านในสุดผู้ชมจะพบกับกระท่อมสี่เหลี่ยมหลังเล็กๆ ที่ผนังหนาหนักของมันก่อจากอิฐทำจากดินและขี้เถ้าทั้งหมด ส่งกลิ่นเหม็นไหม้ชวนปวดหัวตลบอบอวลไปทั่วบริเวณโดยรอบ

เขาวงกตของผืนผ้าย้อมขี้เถ้า ในผลงาน เรื่องเล่า 796 กิโลเมตร: บทสนทนาระหว่างเชียงใหม่-กรุงเทพ

ผลงานชุดนี้มีแรงบันดาลใจมาจากปัญหามลพิษทางอากาศในปัจจุบัน โดยเฉพาะที่เชียงใหม่และหลายจังหวัดทางภาคเหนือ ปัญหาหมอกควันจะมาเยือนคนในพื้นที่เสมอในช่วงหน้าแล้งของปี ทั้งจากปัจจัยทางธรรมชาติอย่างไฟป่าที่เกิดขึ้นเอง และการเผาป่าทำไร่เลื่อนลอยหรือหาของป่าของชาวบ้าน ในขณะเดียวกัน ปัญหามลพิษทางอากาศที่เกิดขึ้นในเมืองหลวงของประเทศก็มีความรุนแรงไม่ต่างกัน อย่างไรก็ดี สาเหตุของมลพิษทางอากาศส่วนใหญ่ในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑลเป็นผลมาจากโรงงานอุตสาหกรรมและยานพาหนะต่างๆ เสียมากกว่า

สถานการณ์ร่วมของทั้งสองพื้นที่ที่อยู่ห่างไกลกันเกือบแปดร้อยกิโลเมตรนี้ แม้จะมีสาเหตุที่ไม่เหมือนกันเสียทีเดียว แต่ผลกระทบต่อสภาพแวดล้อมของเมืองและสุขภาพของผู้คนก็แทบไม่ต่างกัน ในฐานะผู้ที่เคยใช้ชีวิตอยู่ทั้งที่กรุงเทพฯ และเชียงใหม่ รัตนกานต์ต้องการชี้ให้เห็นถึงที่มาของปัญหาที่วนเวียนมาให้ได้ประสบภัยกันทุกปี

รัตนกานต์ กาญจนพันธ์บุญ กับผลงานของเธอ

สาระสำคัญอีกประการที่ศิลปินต้องการสื่อ คือการบอกว่าปัญหานี้ไม่ใช่เรื่องของใครคนใดคนหนึ่ง เราไม่สามารถเอาแต่โทษว่า “ไฟไหม้เพราะชาวบ้านเผาเอาเห็ด” หรืออะไรก็แล้วแต่ ซึ่งดูจะเป็นวาทกรรมง่ายๆ ที่กลุ่มคนเมืองใช้เพื่อปัดความรับผิดชอบไปยังกลุ่มคนรากหญ้า เพราะอันที่จริงแล้ว การกระทำทุกๆ อย่างของเราในโลกทุนนิยมล้วนเป็นต้นตอของปัญหาด้วยกันทั้งนั้น เรื่องเล่า 796 กิโลเมตร กำลังบอกเป็นนัยว่า การวิพากษ์ปัญหามลพิษทางอากาศในทุกวันนี้ล้วนตั้งอยู่บนรากฐานของปัญหาเชิงโครงสร้างทางสังคม อย่างความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจไม่น้อยเลยทีเดียว

Social Weaving

ผลงานอีกชุดหนึ่งที่น่าสนใจอาศัยกระบวนการมีส่วนร่วมทั้งในขั้นตอนการสร้างสรรค์และการจัดแสดง สิ่งที่ดูเหมือนเครื่องออกกำลังกายสีสันสดใสที่พบเห็นได้ตามสวนสาธารณะ กลับถูกดัดแปลงเสริมแต่งด้วยอุปกรณ์สำหรับการทอผ้า จนกลายสภาพเป็นกี่จำเป็นสองหลัง แต่เมื่อโครงสร้างหลักของมันคือเครื่องออกกำลังกาย วิธีการทอจึงมีความแตกต่างออกไปเล็กน้อย อย่างผลงานที่มีชื่อว่า Weave-out! ศิลปินนำชุดตะกอ หัวม้วน เส้นยืน มาประกอบเข้ากับกี่ จนเกิดเป็นอุปกรณ์ที่ต้องใช้คนสองคนช่วยกันทอผ้า โดยคนหนึ่งต้องเป็นคนยกคานเหล็กเสมือนการยกตะกอ ส่วนอีกคนต้องคอยสอดกระสวยเข้าออกที่ฝั่งตรงข้าม

ในเบื้องต้น กระบวนการที่จะดำเนินซ้ำไปซ้ำมาเรื่อยๆ นี้นำมาซึ่งความสนุกสนานให้กับผู้เข้าร่วมได้เป็นอย่างดี เป็นอะไรที่แปลกใหม่และน่าสนใจอวิกา สมัครสมาน ออกแบบโครงการ Social Weaving นี้ขึ้นเพื่อจำลองความสัมพันธ์ระหว่างปัจเจกบุคคลในสังคม กระบวนการทอผ้ามีทั้งการดึงและการผลัก ไม่ต่างอะไรกับปฏิสัมพันธ์ที่เรามีต่อกันและกัน ซึ่งต้องอาศัยจังหวะ การสังเกต และการโต้ตอบที่สอดรับกันเป็นอย่างดี ผ้าทออันยากลำบากผืนนี้จึงจะสำเร็จได้

อวิกา สมัครสมาน สาธิตการทอผ้าด้วยเครื่องออกกำลังกาย

ผลงานทั้งสามชุดนี้คือตัวอย่างความคิดของเหล่าศิลปินรุ่นใหม่ที่สามารถสื่อให้เห็นถึง “สุนทรียศาสตร์ เวลา และสิ่งแวดล้อมในวันพรุ่งนี้” ผ่านแนวทางของการตั้งคำถามกับสภาวะที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน การมองเห็นปัญหาถือเป็นขั้นตอนแรกที่สำคัญที่สุดที่จะทำให้เราตระหนักได้ว่าบางสิ่งต้องการการแก้ไขหรือเปลี่ยนแปลงใหม่หรือไม่

Early Years Project #5 by Millcon จัดแสดงตั้งแต่วันนี้ – 7 มิถุนายน 2563
ชั้น 9 หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร

ขอบคุณภาพประกอบจาก BACC


About the Author

anaras



Back to Top ↑
  • Fine Art Magazine No.135

  • 10th UOB Painting of The Year

    10th UOB Painting of The Year

    นิทรรศการออนไลน์
    การประกวดจิตรกรรมยูโอบี ครั้งที่ 10

  • International Biennial Print 2020 R.O.C

    International Biennial Print 2020 R.O.C

    Call for Submissions 2019.12.3 – 2020.2.5
    www.ntmofa.gov.tw

  • Sylvie Blum – Naked Beauty

  • Archives