Events IMG_6604

Published on June 1st, 2016 | by Pawornpon

0

กรุณาอย่าอ่านหนังสือเล่มนั้น! ประเด็นอำนาจบงการสื่อในนิทรรศการ Paradise of the Blind

นิทรรศการ Paradise of the Blind
โดย สุทธิรัตน์ ศุภปริญญา
5-29 พฤษภาคม 2559
ณ The Reading Room

 

IMG_6500

นิทรรศการ Paradise of the Blind โดย สุทธิรัตน์ ศุภปริญญา 5-29 พฤษภาคม 2559 ณ Reading Room

“You don’t have to burn books to destroy a culture. Just get people to stop reading them.”
– Ray Bradbury-

 

หลายสังคมมีหนังสือต้องห้าม ซึ่งแต่ละพื้นที่มีเหตุผลในการสั่งห้ามแตกต่างกันไป แต่ลักษณะร่วมอันเด่นชัดอย่างหนึ่งของการปิดกั้นเนื้อหาก็คือการรักษาความมั่นคงของผู้มีอำนาจในสังคม ดังเช่นรัฐต้องการปิดกั้นการเข้าถึงข้อมูลเฉพาะด้านต่อประชาชน หรือเรื่องพื้นฐานที่เกิดในครอบครัวเมื่อผู้ปกครองห้ามไม่ให้ลูกหลานอ่านหนังสือบางเล่ม เรื่องพวกนี้เป็นตัวอย่างที่เห็นได้บ่อยครั้ง เหมือนเป็นเรื่องธรรมดาที่รับรู้กันว่าความรู้บางประเภทมีโอกาสถูกจำกัดหรือปกปิดไว้ด้วยเหตุผลบางอย่าง
บนหน้าประวัติศาสตร์ มีคำที่คนไทยเรียกยุคของจักรพรรดิจีนอย่าง จิ๋นซี[1]ว่า ‘เผาตำรา ฆ่าบัณฑิต’ เพราะรัชสมัยของพระองค์มีราชโองการสั่งเผาหนังสือในอาณาจักรและสังหารนักปราชญ์ที่คิดเห็นต่าง เพื่อไม่ให้เกิดการวิพากษ์วิจารณ์และง่ายต่อการรักษาอำนาจรัฐให้เข้มแข็ง ในยุคกลางคริสต์ศาสนานิกายโรมันคาทอลิกเคยจัดทำรายชื่อหนังสือ[2]ต้องห้ามเพราะเห็นว่าหนังสือหลายเล่มเป็นอันตรายต่อศรัทธาของศาสนิกชน เมื่อลองหันมามองสังคมปัจจุบันในระดับครัวเรือน พ่อแม่และครูชาวอเมริกันบางส่วนเห็นว่าหนังสือชุด Harry Potter เป็นสื่อที่ไม่เหมาะสมสำหรับเด็ก เพราะเด็กอาจซึมซับด้านมืดเกี่ยวกับแม่มดและเลียนแบบพฤติกรรมอันก้าวร้าวของตัวละครทั้งหลาย
IMG_6607

นิทรรศการ Paradise of the Blind โดย สุทธิรัตน์ ศุภปริญญา 5-29 พฤษภาคม 2559 ณ Reading Room

หนังสือต้องห้าม ไม่ได้เป็นเพียงปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นแล้วหายไป แต่ทุกครั้งมันฝากร่องรอยให้ผู้คนเห็นถึงนัยของผู้มีอำนาจที่มีความเกรงกลัวต่อความรู้ที่เผยแพร่ผ่านสื่อต่างๆ ซ้ำยังทิ้งความคับข้องใจไว้ให้ประชาชนบางส่วนที่ต้องการเข้าถึงข้อเท็จจริง เมื่อหนังสือกลายเป็นสิ่งต้องห้ามจนทำให้ข้อมูลบางชุดถูกเซ็นเซอร์โดยไม่ได้สอบถามความยินยอมของผู้ผลิตและผู้บริโภคผลงาน โครงการ Sleepover[3] ครั้งที่ 1 ภายใต้ชื่อ Paradise of the Blind จึงเกิดขึ้น ณ The Reading Room โดยมี ส้ม – สุทธิรัตน์ ศุภปริญญา เป็นศิลปินคนแรก
สุทธิรัตน์ เผยว่าได้ชื่อนิทรรศการ Paradise of the Blind[4] มาจากชื่อหนังสือต้องห้ามในประเทศเวียดนาม ซึ่งทำให้เธอนึกถึงบุคคลที่เพิกเฉยต่อสิ่งแวดล้อมเพื่อให้ตัวเองสบายใจ เสมือนมนุษย์ตาบอดเพราะเอาหูไปนาเอาตาไปไร่ไม่รู้สึกทุกข์ร้อนต่อสถานการณ์รอบด้าน
สุทธิรัตน์สะท้อนประเด็นหัวข้อหนังสือต้องห้าม ผ่านชุดหนังสือที่ถูกห้ามเผยแพร่ในประเทศแถบทวีปเอเชียและโอเชียเนีย โดยค้นคว้าและคัดเลือกมาจัดแสดงจำนวน 55 เล่ม ซึ่งการอ่านหนังสือที่ถูกแบน (Banned) ในประเทศต่างๆ จะช่วยเปิดมุมมองผู้อ่านผ่านการศึกษาประวัติหนังสือแต่ละเล่มอย่างละเอียด และมีส่วนให้เราสามารถเข้าใจบริบทและภูมิหลังของบ้านเมืองแต่ละประเทศได้เป็นอย่างดี
ตัวอย่างของกรณีที่เกิดขึ้น เช่น National Library Board (NLB) แห่งประเทศสิงคโปร์ ผู้ดูแลจัดการห้องสมุดสาธารณะสั่งแบนหนังสือเด็ก And Tango Makes Three.[5] ที่เล่าเรื่องเกี่ยวกับคู่รักเพนกวินตัวผู้ที่เก็บไข่มาฟักเลี้ยงเป็นลูก การสั่งห้ามโดยรัฐสิงคโปร์นั้นสะท้อนให้เห็นถึงการไม่ยอมรับเพศที่สาม หรือกรณีที่ประเทศจีนห้ามเผยแพร่นิทานคลาสสิก Alice’s Adventures in Wonderland เพราะเห็นว่าสถานะของสัตว์เดียรัจฉานไม่มีทางเทียบเท่ามนุษย์ได้ ทั้งนี้ประเทศไทยก็มีกรณีคล้ายกันเกิดขึ้น เช่น  โฉมหน้าศักดินาไทย หนังสือที่วิเคราะห์เรื่องชนชั้นในสังคม เขียนโดย จิตร ภูมิศักดิ์[6] เคยเป็นหนังสือต้องห้ามในปี 2520 ซึ่งสุทธิรัตน์หยิบมาถ่ายสำเนาไว้ในนิทรรศการ และตั้งใจเปิดงานแสดงในวันที่ 5 พฤษภาคม  2559 เพื่อรำลึกถึงวาระครบรอบ 50 ปี แห่งการจากไปของนักเขียนคนสำคัญ
IMG_6531

นิทรรศการ Paradise of the Blind โดย สุทธิรัตน์ ศุภปริญญา 5-29 พฤษภาคม 2559 ณ Reading Room

ในส่วนจัดแสดงนิทรรศการถูกแบ่งออกเป็น 2 ส่วน ส่วนแรกคือกระดาษสำเนาหนังสือต้องห้ามที่ถูกทำลายวางเป็นกองกระจายตามบริเวณต่างๆ ของห้อง เหนือกองเอกสารแต่ละกองมีกระสุนปืนห้อยลงมาจากบนเพดาน สื่อถึงอำนาจที่บังคับ จองจำและกดทับหนังสือ ยิ่งไปกว่านั้นเมื่อมองให้ละเอียดจะเห็นว่าอำนาจจากกระสุนได้รับชัยชนะมากขึ้นทุกที เพราะยิ่งกองกระดาษที่เกิดจากการทำลายของผู้ชมสูงมากเท่าไหร่วิถีกระสุนก็ยิ่งเข้าใกล้สำเนาหนังสือเหล่านี้มากขึ้นเท่านั้น
ส่วนที่สองคือหนังสือต้องห้ามที่วางบนโต๊ะกลางห้อง ซึ่งจะมีบัตรที่มีข้อมูลและรายละเอียดของหนังสือแต่ละเล่ม พร้อมระบุชื่อประเทศที่แบนหนังสือเล่มนั้น เมื่อได้ลองอ่านเราจะได้ข้อมูลเกี่ยวกับต้นเหตุของการห้ามหนังสือแต่ละเล่มในบริบทและภูมิหลังของแต่ละประเทศ
นอกจากผู้ชมจะมีโอกาสได้เดินชมกองสำเนาที่ถูกทำลายและอ่านหนังสือที่จัดเตรียมไว้ให้ ยังสามารถมีส่วนร่วมในการทำลายสำเนาด้วยเครื่องทำลายเอกสารที่มี ทั้งนี้ขณะทำลาย ผู้ชมจะได้ทบทวนความรู้สึกว่าตนเองรู้สึกอย่างไรเมื่ออยู่ในบทบาทของคนที่ทำลายเนื้อหา เสมือนคำถามปลายเปิดที่สุทธิรัตน์ทิ้งไว้ให้ผู้ชมงานของเธอขบคิดได้ต่อ
เคมีที่น่าสนใจในผลงานของสุทธิรัตน์ชุดนี้คือการเล่าเรื่องหนังสือในห้องสมุด ซึ่งหนังสือต้องห้ามในทวีปเอเชียและโอเชียเนียถูกรวบรวมไว้ใน The Reading Room ถึง 55 เล่ม   (สามารถหยิบอ่านได้ 53 เล่ม อีก 2 เล่มเป็นสำเนาสำหรับทำลาย) ขณะที่หนังสือหลายๆ เล่มที่ถูกแบนในไทยอาจจะปรากฏอยู่ในประเทศอื่นๆ ซึ่งเป็นเรื่องชวนคิดว่าแท้จริงแล้ว การห้ามไม่ให้เผยแพร่หนังสือต่างๆ จะช่วยหยุดความอยากรู้อยากเห็นของผู้คน และทำให้ผู้อยู่ใต้ปกครองทุกคนคิดเห็นไปในทิศทางเดียวกันได้จริงหรือ
“Where they have burned books, they will end in burning human beings.”
Heinrich Heine, Almansor: A Tragedy (1823)
IMG_6572

นิทรรศการ Paradise of the Blind โดย สุทธิรัตน์ ศุภปริญญา 5-29 พฤษภาคม 2559 ณ Reading Room

เกี่ยวกับศิลปิน
ส้ม – สุทธิรัตน์ ศุภปริญญา เกิดที่จังหวัดลำพูน ปัจจุบันอาศัยอยู่จังหวัดเชียงใหม่ เธอจบปริญญาตรีสาขาจิตรกรรม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และได้รับการศึกษาระดับ Meisterschulerin ด้านสื่อศิลปะจาก Hochschule Fuer Grafik und Buchkunst ประเทศเยอรมนี เธอมุ่งเน้นสร้างผลงานทัศนศิลป์ โดยเฉพาะสื่อศิลปะติดตั้ง (Installation) และผลิตสื่อวิดีโอ สุทธิรัตน์เคยมีงานแสดงผลงานทั้งในและต่างประเทศ โดยที่มาของผลงานส่วนใหญ่มีฐานจากประสบการณ์ส่วนตัว นําเสนอประเด็นเชิงสังคม ปัจจุบันเป็นสมาชิกและผู้ร่วมก่อตั้ง CAC- Chiangmai Art Conversation
สุทธิรัตน์มักทำงานที่เกี่ยวข้องกับสื่อโทรทัศน์ วิทยุ และหนังสือพิมพ์ที่ถูกบิดเบือนโดยรัฐ โดยเริ่มงานที่เกี่ยวข้องกับหนังสือต้องห้ามมาตั้งแต่ปลายปี 2558 และยังคงพัฒนางานอย่างต่อเนื่อง เพื่อสื่อภาวะต่างๆ ที่เกิดขึ้นจากการแบนหนังสือ สามารถติดตามผลงานของเธอได้ที่ atelierorange.info
ตัวอย่างหนังสือต้องห้ามที่อยู่ในนิทรรศการ
Things Fall Apart โดย Chinua Achebe งานเขียนของนักเขียนท่านนี้ถูกแบนในประเทศมาเลเซียทั้งหมด
Year 501: The Conquest Continues โดย Noam Chomsky ถูกแบนไม่ให้มีการเผยแพร่ในกองทัพประเทศเกาหลีใต้เมื่อปี 2008
The 120 Days of Sodom โดย Marquis de Sade ถูกแบนในประเทศออสเตรเลียในปี 1957 เพราะมีเนื้อหาที่อนาจารและรุนแรง
 Great Soul : Mahatma Gandhi and His Struggle with India. โดย Joseph Lelyveld  ถูกแบนในประเทศอินเดียเพราะเนื้อหาพูดถึงประเด็นที่ Mahatma Gandhi ไม่แต่งงาน และถูกโยงไปในประเด็นเรื่องเกย์
The Satanic Verses  โดย Salman Rushdie ถูกแบนในประเทศมุสลิมหลายแห่งเพราะมีเนื้อหาที่ทำให้ชาวมุสลิมรู้สึกถึงการดูหมิ่นเหยียดหยาม

เชิงอรรถ
[1] จิ๋นซีฮ่องเต้ ผู้สถาปนาราชวงศ์ฉินในปีที่ 220 ก่อนคริสตกาล และทรงผนวกแผ่นดินจีนสำเร็จได้เมื่อปีที่ 221 ก่อนคริสตกาล ทรงเป็นจักรพรรดิพระองค์แรกแห่งประเทศจีน เพราะพระองค์ไม่ใช้ตำแหน่งราชาอย่างที่เคยปฏิบัติสืบทอดกันมา
[2] ในยุคกลางศาสนาคริสต์ นิกายโรมันคาทอลิกทรงอิทธิพลเป็นอย่างมาก ครั้งหนึ่งบรรดาพระผู้ใหญ่ได้ประชุมกันในปี พ.ศ. 2102 และมีความเห็นให้จัดทำ “รายนามหนังสือต้องห้าม (Index Librorum Prohibitorum ; Index of Forbidden Books) ประกาศรายชื่อหนังสือที่เห็นว่าเป็นภัยต่อศรัทธาของชาวโรมันคาทอลิก โดยมีการปรับปรุงเพิ่มเติมรายชื่อหนังสือและนักเขียนต้องห้ามอยู่ตลอดเวลา จนถึงปี พ.ศ. 2491 มีการปรับปรุง 32 ครั้ง มีรายชื่อหนังสือต้องห้ามบรรจุไว้กว่า 4,000 เล่ม
[3] ที่พักค้างคืนภายใต้โปรเจ็คชั่วคราว SLEEPOVER เป็นกิจกรรมที่ The Reading Room เชิญชวนให้บุคคลและองค์กรด้านศิลปวัฒนธรรมร่วมสร้างบทสนทนากับพื้นที่ ความรู้ และชุมชนของห้องสมุด ผ่านกิจกรรมสาธารณะที่ไม่จำกัดรูปแบบและเนื้อหา เพื่อเพิ่มความหลากหลายสร้างสรรค์ในการเข้าถึงกิจกรรม รวมถึงสร้างความสัมพันธ์และความร่วมมือระหว่างสาขาและชุมชน นอกจากผู้ร่วมงานทั้งหกเดือนนี้จะเป็นกลุ่มคนที่มีความสำคัญในสาขางานของตนแล้ว ยังทำงานที่ส่งอิทธิพลข้ามสาขาไปยังชุมชนสังคมวัฒนธรรมทั้งในและต่างประเทศ และมีความสนใจในประเด็นร่วมสมัย เพื่อเปิดพื้นที่ในการวิเคราะห์ วิพากษ์ และเสริมสร้างบทสนทนาอย่างเปิดกว้าง
[4] Paradise of the Blind โดยนักเขียนหญิงชาวเวียดนาม Duong Thu Huong ตีพิมพ์ในปี 1988 เป็นหนังสือนิยายสัญชาติเวียดนามเล่มแรกที่แปลเป็นภาษาอังกฤษในประเทศสหรัฐอเมริกา ปัจจุบันถูกสั่งห้ามเผยแพร่ในเวียดนามเพราะมีทัศนะเกี่ยวกับการเมือง
[5] And Tango Makes Three. หนังสือสำหรับเด็กที่ตีพิมพ์ในปี 2005 เรื่องโดย Peter Parnell และ Justin Richardson ภาพโดย Henry Cole หนังสือเล่มนี้แต่งมาจากเรื่องจริงที่เกิดขึ้นในสวนสัตว์ Central Park นครนิวยอร์ก เกี่ยวกับเพนกวินหนุ่ม Roy และ Silo เรื่องราวในหนังสือเล่าในช่วงระยะเวลา 6 ปี ที่ทั้งคู่สร้างชีวิตคู่ และส่วนที่น่าสนใจคือพวกเขาช่วยกันถนอมไข่เพื่อให้เพนกวินน้อยฟักออกมา ด้วยเหตุที่เนื้อเรื่องมีความสนุกสนาน และมีเนื้อหาที่น่าสนใจ ทำให้หนังสือเล่มนี้ได้รับรางวัลจากหลายเวที ขณะเดียวกันก็ได้รับการเซ็นเซอร์จากกลุ่มอนุรักษ์นิยมเกี่ยวกับเนื้อหาที่แสดงออกถึงการแต่งงานของเพศเดียวกัน
[6] จิตร ภูมิศักดิ์ เกิดวันที่ 25 กันยายน  2473 และเสียชีวิตวันที่ 5 พฤษภาคม  2509 เขาเป็นนักคิดด้านสังคมและการเมือง เป็นบุคคลที่ปฏิวัติความคิดและเป็นนักวิชาการคนสำคัญของไทย จิตรกล้าถกเถียงและคัดค้านเหตุผลที่ลุ่มลึก มีความโดดเด่นจากผลงานการค้นคว้าทางวิชาการที่แปลกใหม่และลึกซึ้ง ขณะเดียวกันจิตรยังมีความคิดต่อต้านระบบเผด็จการและการใช้อำนาจกดขี่ของชนชั้นสูงมาโดยตลอด
อ้างอิง
นครินทร์ เมฆไตรรัตน์.  (2554).  หนังสือต้องห้าม.
สืบค้นจาก http://www. http://wiki.kpi.ac.th /หนังสือต้องห้าม
ธนาพล อิ๋วสกุล. (2554).  หนังสือต้องห้าม ความรู้ที่ถูกจองจำ .
สืบค้นจาก https://www.gotoknow.org / หนังสือต้องห้าม ความรู้ที่ถูกจองจำ
วิกิพีเดีย, 2559. จิตร ภูมิศักดิ์. https://th.wikipedia.org/wiki, [Website] 5 พฤษภาคม. เข้าถึงได้จาก: < https://th.wikipedia.org/wiki /จิตร ภูมิศักดิ์> (วันที่ค้นข้อมูล 31 พฤษภาคม 2559)
วิกิพีเดีย, 2558. จิ๋นซีฮ่องเต้. https://th.wikipedia.org/wiki, [Website] 22 มีนาคม. เข้าถึงได้จาก: < https://th.wikipedia.org/wiki /จิ๋นซีฮ่องเต้> (วันที่ค้นข้อมูล 31 พฤษภาคม 2559)
13082769_1082394085153938_4143114835065296355_n

นิทรรศการ Paradise of the Blind โดย สุทธิรัตน์ ศุภปริญญา 5-29 พฤษภาคม 2559 ณ Reading Room


About the Author

Pawornpon

เมฆ - ปวรพล รุ่งรจนา จบการศึกษาระดับปริญญาตรีจากภาควิชามานุษยวิทยา คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร เริ่มต้นเขียนบทความเกี่ยวกับศิลปะลงในนิตยสาร Fine Art และนิตยสาร Art Square ตั้งแต่ปี 2557 จนถึงปัจจุบัน Mek - Pawornpon Rungrodchana completed his bachelor’s degree from the Faculty of Archaeology, Silpakorn University. Since graduation, he has started writing for Fine Art magazine and Art Square magazine from 2014 to date.



Back to Top ↑