Gallery

Published on June 25th, 2017 | by Chalotorn Anchaleesahakorn

0

Museum of Contemporary Art Tokyo

บทความโดย อรุณ ภูริทัต

จากคอลัมน์ Architecture Fine Art Magazine Vol. 13 No. 125

ทางเดินที่มีหลังคากระจกคลุมจากบริเวณที่จอดรถนำไปยังโถงทางเข้าหลัก

Takahiko Yanagisawa + TAK Architects Inc. สถาปนิกผู้ออกแบบ Museum of Contemporary Art Tokyo (MOT) เป็นสถาปนิกที่เกิดและเติบโตขึ้นมาในยุค 40 อยู่ในรุ่นราวคราวเดียวกับสถาปนิกอย่าง Hiroshi Hara, Yoshio Taniguchi เพียงแต่ Yanagisawa นั้นจบการศึกษาทางด้านสถาปัตยกรรมจาก Tokyo University of Fine Arts เขาเริ่มต้นอาชีพสถาปนิกด้วยการเข้าทำงานที่บริษัท Takenaka Corporation ต่อมามีโอกาสเดินทางไปทำงานให้กับบริษัท Takenaka Corporation สาขาซานฟรานซิสโกที่สหรัฐอเมริกาในช่วงระหว่างปี 1968-69 และกลับมาทำงานต่อที่ญี่ปุ่นโดยดำรงตำแหน่งหัวหน้าแผนกออกแบบที่ Takenaka Corporation สาขาโตเกียว ก่อนจะก่อตั้งสำนักงานของตัวเองในปี 1996  สำหรับงานผลงานสถาปัตยกรรมของ Yanagisawa ที่เป็นอาคารสาธารณะขนาดใหญ่นั้นมีอยู่หลายชิ้น ไม่ว่าจะเป็น Kazumasa Nakagawa Museum of Art ที่ Manazuru ในปี 1988, Koriyama City Museum ในปี 1992  และ Utsubo Kubota Memorial Museum ในปี 1993 และได้ทำการออกแบบโครงการ Museum of Contemporary Art Tokyo (MOT) ในปี 1994

โครงสร้างเหล็กที่สลับวางเป็นรูปฟันปลาบริเวณทางเข้าของ MOT

มุมมองจาก บริเวณโถงทางเข้ามองไปยังสวนสาธารณะ Kiba

สำหรับที่ตั้งโครงการของ MOT นั้นอยู่ติดกับพื้นที่สวนสาธารณะ Kiba เนื่องจากที่ดินของโครงการมีขนาดพื้นที่ค่อนข้างใหญ่  Yanagisawa จึงออกแบบให้ตัวอาคารแผ่ออกไปจนชนสุดแนวเขตที่ดินเกือบทุกด้าน โดยเขาได้จัดวางให้อาคารส่วนสำนักงานอยู่ค่อนไปทางด้านทิศเหนือ ส่วนโถงทางเข้าหลักอยู่ชิดกับสวนสาธารณะทางด้านทิศใต้เพื่อเปิดมุมมองไปยังพื้นที่สีเขียว โดยออกแบบพื้นที่ส่วนนี้เป็นโครงถักเหล็กขนาดยักษ์ที่เรียงตัวเป็นฟันปลาวางตัวทอดยาวไปจากปากทางเข้าด้านทิศตะวันตกไปจนถึงปลายสุดอีกด้านของถนน อีกทั้งยังใช้พื้นที่ส่วนนี้เป็นตัวเชื่อมไปยังห้องแสดงงานแต่ละห้อง เพียงแต่ขนาดความกว้างของโถงนั้นแคบเกินไปทำให้เมื่อมีงานแสดงศิลปะหรือนิทรรศการขนาดใหญ่ที่มีผู้เข้าชมเป็นจำนวนมาก โถงทางสัญจรหลักนี้จึงไม่สามารถรองรับจำนวนผู้เข้าชมที่ต้องเดินสวนตัดกันไปมาระหว่างห้องแสดงงานและผู้เข้าชมที่รอเข้าคิวอยู่ ซึ่งก็เกิดความวุ่นวายในบริเวณพื้นที่ทางสัญจรนี้พอสมควรเมื่อมีผู้เข้าชมจำนวนมากเข้ามาในพิพิธภัณฑ์ศิลปะแห่งนี้ ในขณะที่พื้นที่ใช้สอยขนาดใหญ่หลายส่วนอย่างคอร์ทที่อยู่ต่ำระดับถนนบริเวณด้านหน้าโครงการกลับไม่ได้ถูกใช้สอยมากนัก

ทางเข้าไปยังพื้นที่ส่วนแสดงงาน

ในส่วนของห้องแสดงงานของ MOT ถูกแบ่งออกเป็นสองส่วนแล้วคั่นด้วยส่วน Museum Shop ซึ่งมีผังเป็นรูปวงกลม พื้นที่แสดงงานนิทรรศการหมุนเวียนขนาด 4,000 ตารางเมตรกินพื้นที่อาคารถึง 3 ชั้น และในส่วนนิทรรศการที่จัดแสดงงานสะสมของทาง MOT นั้นมีพื้นที่ 3,000 ตารางเมตร Space ในส่วนพื้นที่จัดแสดงงานของ MOT นั้นมีขนาดค่อนข้างใหญ่โต บางห้องนิทรรศการและพื้นที่โถงภายในมีความสูงของฝ้ามากถึง 15 เมตร ศิลปินที่เข้ามาแสดงงานที่ MOT จึงมักต้องคำนึงถึงขนาดสัดส่วนของผลงานของตนเองเมื่อเทียบขนาดพื้นที่ว่างภายในส่วนแสดงงาน เพราะถ้าหากผลงานศิลปะมีขนาดเล็กจนเกินไปอาจถูกพื้นที่ว่างขนาดใหญ่กลืนกินจนมองไม่เห็นตัวผลงาน ในส่วนของห้องแสดงงานที่ MOT หลายห้อง สถาปนิกใช้วิธีดึงแสงธรรมชาติจากด้านบนผ่านทาง Sky Light ขนาดใหญ่เข้ามาภายในตัวอาคาร

ภายในพื้นที่ส่วนห้องแสดงงานที่ดึงแสงธรรมชาติผ่าน sky light จากด้านบน

โถงแสดงงานขนาดใหญ่ที่ไม่ได้มีผนังติดตั้งผลงานได้เพียงพอ

แนวทางการออกแบบพิพิธภัณฑ์ศิลปะและพื้นที่ส่วนแสดงงานของ Yanagisawa ทำให้เราเห็นว่าสถาปนิกท่านนี้ให้ความสำคัญกับสัดส่วนของที่ว่างทางสถาปัตยกรรมซึ่งถูกออกแบบให้มีขนาดใหญ่โต รวมไปถึงการจัดแสงภายในพื้นที่แสดงงานและพื้นที่ว่างส่วนต่างๆ ของอาคาร ซึ่งยังคงยึดติดกับแนวทางของงานสถาปัตยกรรมแบบ Modern ทำให้พื้นที่แสดงงานในลักษณะนี้เหมาะที่จะใช้สำหรับแสดงงานจิตรกรรม งานประติมากรรม ในรูปแบบ Modern และรูปแบบดั้งเดิมมากกว่า ดังนั้นเมื่อต้องใช้จัดแสดงงานศิลปะร่วมสมัย จึงทำให้เราได้เห็นความอิหลักอิเหลื่อของผลงานศิลปะร่วมสมัยหลายชิ้นเมื่อถูกจัดวางลงไปในพื้นที่แสดงงานของ MOT อันเนื่องมาจากผลงานศิลปะร่วมสมัยหลายชิ้นนั้นมีความซับซ้อนหลากหลายทั้งในแง่เนื้อหาและเชิงเทคนิค อีกทั้งเต็มไปด้วยความเลื่อนไหลและอิงกับบริบทเฉพาะทางสังคมร่วมสมัยมากขึ้นกว่าผลงานศิลปะในยุคสมัยใหม่ที่ถูกมองเป็นเพียงแค่วัตถุทางศิลปะที่ถูกจัดวางลงไปในกล่องสีขาวก็เพียงพอแล้ว พิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยไม่เพียงแต่จะต้องมีการปรับตัวให้เท่าทันกับกับผลงานศิลปะแล้ว ระบบการจัดการพื้นที่เพื่อให้สอดคล้องกับโครงสร้างขององค์กรบริหารพิพิธภัณฑ์ก็เป็นเรื่องที่ท้าทายอยู่ไม่น้อย แต่ในข้อจำกัดและปัญหาที่เกิดขึ้นกับพิพิธภัณฑ์ศิลปะของญี่ปุ่นในปัจจุบันก็ล้วนสะท้อนให้เห็นถึงผลจากนโยบายของรัฐในช่วงที่เศรษฐกิจญี่ปุ่นเฟื่องฟูในยุค 80 จนถึงต้นยุค 90 ที่มุ่งเน้นการสร้างตัวอาคารขึ้นมาแต่ไม่ได้คำนึงถึงเงินงบประมาณที่จะนำมาบริหารพิพิธภัณฑ์ศิลปะเหล่านี้ในระยะยาว

 

บทความนี้ได้รับจากสนับสนุนจาก API Fellowships Program โครงการปัญญาชนสาธารณะแห่งเอเชีย

 

 

 

 

 


About the Author

Chalotorn Anchaleesahakorn

ปิ๊งโกะ ชอบพูดชอบคุย ชอบดื่ม ชอบไอติม ชอบอ่านหนังสือ ชอบเดินแกลเลอรี ฝันอยากเดินทางรอบโลก



Back to Top ↑