คอนเช็ปชวลอาร์ต

ในทศวรรษ 1960 โซล เลอวิทท์ ศิลปินอเมริกันได้คิดค้นคำว่า “คอนเช็ปชวลอาร์ต”
ขึ้นเพื่อใช้อธิบายถึงการเคลื่อนไหว
ทางศิลปะที่ตัวผลงานไม่ได้มีความสำคัญมากเท่ากับ
ความคิดหรือมุมมองที่ซ่อนอยู่เบื้องหลัง ภาพสเก็ตช์ ข้อความ หรือแม้แต่กระบวนการต่างๆ
ล้วนถือว่าเป็นผลงานทางศิลปะ โดยศิลปินไม่จำเป็นต้องลงมือสรรสร้างผลงานให้เสร็จสมบูรณ์ด้วยซ้ำ
มิติที่สำคัญของศิลปะคอนเซ็ปชวลคือการลดทอนลักษณะทางกายภาพของศิลปะวัตถ
ุให้เหลือเพียงจินตนาการที่เกิดขึ้นเป็นภาพในใจของผู้ชมเท่านั้น
ด้วยเสียงวิพากษ์วิจารณ์สถาบันต่างๆ และความกังขาเกี่ยวกับศิลปะในรูปแบบเดิมๆ
คอนเซ็ปชวลอาร์ตจึงกลายเป็นทางเลือกใหม่ที่มีความสำคัญในวงการศิลปะ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง
ในยุคที่ภาพถ่ายกลายเป็นของเกร่อ ที่มีให้พบเห็นอยู่ทั่วไปและภาพเขียนกลายเป็น
วิธีการนำเสนอศิลปะอันแสนโบราณคร่ำครึ

ลัทธิเอกซ์เพรสชั่นนิสม์

ลัทธิเอกซ์เพรสชั่นนิสม์เป็นรูปแบบน้อยกว่า “แนวทาง” เป็นการแสดงให้เห็บว่า
คนรุ่นใหม่ที่พิเศษคนหนึ่ง “แสดงออก” ความรู้สึกของเขาออกมาในชีวิตได้อย่างไร
ในช่วงต้นทศวรรษ 1920 ศิลปินเอกซ์เพรสชั่นนิสต์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเทศเยอรมนี
ซึ่งรวมถึงประเทศอื่นในยุโรปพยายาม ค้นหาแนวทางการแสดงอารมณ์
จากประสบการณ์ในองค์ประกอบของ
แนวทางใหม่ทั้งหมดคำพูดของมักซ์ เพ็คชไทน์ เป็นพลังขับเคลื่อนที่อยู่เบื้องหลัง
ลัทธิเอกซ์เพรสชั่นนิสต์นั้นมีความปรารถนาที่จะทำให้ตกตะลึงและยั่วยุอารมณ์
ความเป็นกบฏของคนรุ่นใหม่ในทัศนคติซึ่งฝังแน่นอยู่ ปัจจุบันลัทธิเอกซเพรสชั่นนิสต์
ถือว่าเป็นลัทธิหนึ่งที่สำคัญ
ในการเคลื่อนไหวของศิลปะในศตวรรษที่ 20

แอ็บสแตรกต์เอกซ์เพรสชั่นนิสม์

ช่วงทศวรรษ 1940 ถึง 1950 กลุ่มศิลปินในนิวยอร์กได้ร่วมกันพัฒนาแนวทางศิลปะซึ่งมีชื่อเสียง
ดังกระฉ่อนไปทั่วโลกในนามว่า“แอ็บสแตรกต์เอกซ์เพรสชั่นนิสม์” ด้วยวิสัยทัศน์อันชัดเจน
และเทคนิคศิลปะอันแปลกใหม่ของสมาชิกจาก
“สำนักศิลปะนิวยอร์ก” เกิดเป็นปรากฏการณ์ครั้งสำคัญในวงการจิตรกรรมอเมริกัน
ที่ทรงอิทธิพลในระดับนานาชาติ ตลอดปลายทศวรรษที่ 20 ศิลปะ“แอ็บสแตรกต์เอกซ์เพรสชั่นนิสม์”
ไม่มีรูปแบบตายตัว หากแต่ขึ้นอยู่กับมุมมองของศิลปิน
ผู้ถ่ายทอดผลงานด้วยจิตวิญญาณพยศ เต็มไปต้วยความศรัทธา
ในการแสดงความรู้สึกอย่างอิสระเสรี สะท้อนผ่านผลงานหลากหลายรูปแบบ
การสร้างสรรค์คิลปะทุกกระบวนท่าล้วนแสดงถึงแก่นสารอันสูงส่ง เหนือสิ่งอื่นใดคือการให้
ความสำคัญกับปัจเจกบุคคล และการเน้นย้ำถึงกระบวนการทำงานที่เกิดขี้นอย่างฉับพลัน

นิวมีเดียอาร์ต

ศิลปะนิวมีเดียเป็นคำอธิบายถึงศิลปะที่เชื่อมโยงหรือถูกสร้างขึ้นกับเทคโนโลยีหรือ
ถูกสร้างขี้นให้คนใช้ได้ กว้างขวาง นับแต่ปลายศตวรรษที่ 20 คำประเภท
“คิลปะสื่อสมัยใหม่” “(ศิลปะดิจิตอล” “ศิลปะคอมพิวเตอร์” “ศิลปะสื่อผสม” และ
“ศิลปะอินเตอร์แอกตีฟ” มักจะถูกนำมาใช้แทนกัน หนังสือเล่มนี้ให้คำจำกัดความศิลปะ
สื่อสมัยใหม่ในฐานะขบวนการทาง ศิลปะสากล และในฐานะการป
ฏิบัติเชิงศิลปะชุดหนึ่ง ใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีที่เกิดขึ้น
เพื่อตอบสนองความเป็นไปได้เชิงวัฒนธรรมการเมืองและสุนทรียะ ตัวแทนของศิลปะ
กลุ่มนี้รวมถึง ศิลปะเน็ต ศิลปะซอฟต์แวร์ วิดีโอเกมที่ศิลปินสร้างขึ้น
โครงการสื่อเฉพาะพื้นที่การเล่าเรื่องแบบมีปฏิสัมพันธ์
ตลอดจนงานการแสดงและงานจัดวางสื่อผสมหรือมัลติมีเตีย อินสตอลเลชั่น

ป๊อบอาร์ต

ศิลปะป๊อบอาร์ตมีต้นกำเนิดมาจากอังกฤษในช่วงทศวรรษ 1950 ศิลปะแนวนี้เติบโตเต็มที่
ในประเทศอเมริกาในช่วงทศวรรษ 1960 ถือว่าเป็นตัวแทนของ
ชีวิตประจำวันเพื่อนำมาเป็นศิลปะเพื่อชมเชย
สิ่งของที่เป็นผลิตภัณฑ์อุปโภคบริโภคทั้งหลายได้รับการมอบหมหายว่ามีความสำคัญต่อคนเรา
ความแตกต่างระหว่างวัฒนธรรมขั้นสูงกับวัฒนธรรมแบบประชาชนจึงถูกขจัดออกไป
พวกสื่อและการโฆษณาจึงอยู่ในท่ามกลางเนื้อหาสาระของป๊อบอาร์ตซึ่งเป็นศิลปะที่
สรรเสริญสังคมแห่งสมัยนิยมการอุปโภคบริโภคได้อย่างฉลาดเฉลียว
ด้วยศรัทธาอันแรงกล้าของบรรดาศิลปินป็อบที่ใด้นำผลงานออกแสดงตั้งแต่ยุคแรกเริ่มนั้น
ในปัจจุบันนี้ความสำคัญก็ยังไม่ได้ตายจากไป แต่กลับทวีความยิ่งใหญ่มากขึ้นกว่าเดิม

อิมเพรสชั่นนิสม์

เส้นแบ่งเขตอิมเพรสชั่นนิสม์ออกจากกระแสงานศิลปะอื่นๆ มิได้ชัดเจน
เฉกเช่นกระแสน้ำแห่งแม่น้ำแซน
ซึ่งสะท้อนแสงไปทุกทิศทาง อันเป็นสิ่งที่จิตรกรอิมเพรสชั่นนิสต์ชาวฝรั่งเศสปลายศตวรรษที่ 19
นิยมวาดครั้งแล้วครั้งเล่า ผิวน้ำก่อให้เกิดแสงสะท้อนฉันใด ผลงานของจิตรกรกลุ่มเล็กกลุ่มหนึ่ง
ซึ่งจัดแสดงร่วมกันระหว่างปีค.ศ.1874 และ 1886
ได้ก่อให้เกิดผลสะท้อนอย่างมากต่อวงการคิลปะฉันนั้น
นอกจากส่งอิทธิพลต่อศิลปินอื่นๆ ทั่วโลกแล้ว พวกเขายังแสดงให้สังคมชนชั้นกลาง
ในยุคนั้นได้เห็นการวาดภาพและการมองในวิธีใหม่อันทันสมัย

แลนด์อาร์ต

“แลนต์อาร์ต” เป็นคำย่อจาก “แลนต์สเคปอาร์ต”
ศิลปะประเภทนี้เริ่มต้นขึ้นจากการสร้างสรรค์ผลงานในพื้นที่อันรกร้าง
อาทิเช่น ทะเลทรายในอเมริกา หรือไม่ก็ทุ่งหญ้าในสก็อตแลนต์ ตามติตมาด้วยการสร้างสรรค์
ผลงานประติมากรรมบนพื้นดินในสัดส่วนใหญ่โตมโหฬาร ซึ่งแม้ในปัจจุบัน
ผลงานบางชิ้นยังคงอยู่ในระหว่างการก่อสร้าง ลักษณะหนึ่งที่เห็นได้ชัดของผลงานแลนด์อาร์ต
คือการยึดติดอยู่กับขนบแหงการสร้างสรรค์ประติมากรรม
ทว่าสำหรับประติมากรรมในปัจจุบันสามารถอยู่ในรูปแบบของการขุดเจาะ
การสร้างเสาเหล็ก การนำกระท่อมไปฝังดิน สร้างทางเดินบนพื้นหญ้า
หรือแม้แต่การทำหนังสือ นอกจากนั้นลักษณะพิเศษของการเคลื่อนไหวศิลปะแลนด์อาร์ต
คือการเน้นถึงความสำคัญของพื้นที่เฉพาะจุดและการสร้างสรรค์ ผลงานกลางแจ้ง
โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อปรับมุมมองเกี่ยวกับสถานที่และ
กำหนดปัจจัยในการสร้างสรรค์และการรับรู้ศิลปะในรูปแบบใหม่ๆ นั่นเอง

มินิมอลอาร์ต

หลอดไฟนีออนในชีวิตประจำวันติตทแยงมุมบนผนังคานไม้ตามธรรมชาติ
สี่เหลียมลูกบาศก์และรูปทรงเรขาคณิตอื่นๆ ที่ทำจากไม้อัด อะลูมิเนียม หรือเหล็กกล้า
เหล่านี้คือตัวอย่างบางอันที่จะบรรยายถึงงานของศิลปินจำนวนมากมายในนิวยอร์กและ
ลอสแอนเจลิสในช่วงต้นทศวรรษ 1960 ลักษณะของมินิมอลอาร์ต คือ การวางข้างๆ
กันทางเรขาคณิตที่ปราศจากการตีคุณค่าของส่วนมูลฐานที่คล้ายๆ กัน
มันเกิดขึ้นในอเมริกาส่วนใหญ่เป็นปฏิกิริยาตอบโต้
ต่อลัทธิสำแดงพลังอารมณ์แบบนามธรรม
(แอ็บสแตรกต์เอกซ์เพรสชั่นนิสม์) และป๊อปอาร์ต ชื่อมินิมอลอาร์ตเกิดจากนักปรัชญาศิลปะ
ริชาร์ด โวลไฮม์ ซึ่งเขียนบทความด้วยชื่อนี้ในปี ค.ศ1965
เพื่อหาทางอธิบายถึงสิ่งที่ไมใช่แนวโน้มเอียงล่าสุด
แต่เป็นปรากฏการณ์ของศิลปะที่เกิดขี้นทั่วอเมริกาในศตวรรษที่ยี่สิบ
อย่างเช่นเนื้อหาทางศิลปะแบบมินิมอล

ิวิดีโออาร์ต

วิดีโออาร์ตเข้ามามีบทบาทตั้งแต่ปลายทศวรรษ 1960 ในช่วงการทดลองระยะแรกของมีเดียอาร์ต
โดยมีการใช้ประติมากรรมและฉากแวดล้อมในรูปของ วิดีโอ
วิดีโออาร์ตถูกสร้างขึ้นโดยใช้อุปกรณ์วิดีโอขนาดพกพา
โดยแทบจะไม่มีสื่ออุปกรณ์ทางศิลปะอื่นใด
โดยที่รูปแบบการแสดงออกเปลี่ยนไปตามการพัฒนาทางเทคนิคแบบต่างๆ ในช่วงต้น
ภาพวิดีโออาร์ตมักจะถูกบันทึกด้วยกล้องถ่ายวิดีโอและถูกนำเสนอโดยตรงผ่านมอร์นิเตอร์
ที่เชื่อมต่อไว้ต่อมาภายหลังศิลปินได้เปลี่ยนมาสร้างงานวิดีโอที่ยาวขึ้นและมีศิลปะมากขึ้น
เพื่อนำเสนอในรูปของงานอินสตอลเลชั่น
โดยที่ภาพมักจะถูกนำเสนอผ่านมอร์นิเตอร์หลายตัวในคิลปะร่วมสมัย งานวิดีโอบางงาน
ก็มีลักษณะเป็นงานคอนเซ็ปชวล บางงานก็อ้างอิงถึงวัฒนธรรมป็อป รวมทั้งงานแสดงสด
หรือการทดลองเกี่ยวกับการรับรู้เชิงการมองเห็น หนังสือเล่มนี้ให้คำอธิบายนำกว้างๆ
ในบทแรกและให้ตัวอย่างสั้นๆ เพื่อปูพื้นฐานและให้ภาพรวมของงานวิดีโออาร์ต
หลากหลายรูปแบบตั้งแต่ยุคต้นจนถึงปัจจุบัน

ร็อคเวล

“เรื่องราวเกี่ยวกับตัวข้าพเจ้า แท้จริงคือเรื่องราวภาพวาด และวิธีการวาดภาพของข้าพเจ้า
เพราะทุกสิ่งที่ข้าพเจ้าได้พบพานและกระทำ
ล้วนอยู่ในภาพวาดของข้าพเจ้าทั้งสิ้น” นอร์แมน ร็อคเวล

ศิลปะแฟนตาสติก

ความมหัศจรรย์ในงานทัศนศิลป์เป็นดังที่เกิดขึ้นตลอดเวลา ซึ่งปรากฏให้เห็นอย่างแตกต่าง
ในช่วงเวลาที่แตกต่าง ดังเช่น การสำแดงวิกฤตทางสังคม ซึ่งไม่แน่นอนในแต่ละยุคสมัย
หรือกระทั่งผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงอย่างรุนแรง
เราพบได้จากตัวอย่างที่มีเสน่ห์ในวิถีธรรมเนียม
ปฏิบัติ ในลัทธิโรแมนติก ในสัญลักษณ์ รวมทั้งในลัทธิเซอร์เรียลิสต์
งานศิลปะแฟนตาสติก
อาจพบได้โดยบังเอิญทั่วไป หรือในเทพนิยาย บางครั้งเป็น เรื่องเพศ
หรือบางทีอาจเป็นเรื่องบันเทิงเริงรมย์
หลายครั้งที่งานเหล่านั้นจะแสดงบางอย่างออกมาเหมือนฝัน
เหนือจริง หรือกระทั่งเหนือธรรมชาติ มีลักษณะพิเศษจากการนิมิตเรื่องทุกเข็ญ
การแสวงหาเป้าหมาย ด้วยจินตนาการอันมืดมนหรือด้วยมุมมองที่แตกต่างจากโลกที่
“เต็มไปด้วยความมหัศจรรย์” อย่างแท้จริง
ส่วนใหญ่พวกเขาจะมีแนวทางของตนเอง
มากกว่าการเพ่งมองไปยังภายในภายนอก
หนังสือเล่มนี้นำเสนอคิลปะแฟนตาสติก
โดยวิธีที่โดดเด่นจากตัวอย่างในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 จวบจนปัจจุบัน

แวน โกะห์

“ผู้ชายคนนี้จะต้องเสียสติ หรือไม่ก็ทิ้งพวกเราไว้ข้างหลังไกลทีเดียว” กามีย์ ปีซาโร

จัดจำหน่ายโดย
บริษัท เคล็ดไทย จำกัด